Έτυχε να διαβάζω πρόσφατα κάτι άρθρα – και ελληνικά και ξένα – που αναρωτιούνται για τις επιπτώσεις στην Οικονομία από τις αυξήσεις των μισθών. Και πραγματικά μ’έχουν κάνει κι εμένα να αναρωτηθώ για το θέμα, καθώς και να απορήσω με κάποιες λογικές.

Και θα μου πεις τώρα: συγγραφέας φαντασίας είσαι· τι ασχολείσαι με τέτοια πράγματα; Όμως τυχαίνει να έχω σπουδάσει και οικονομικά – αλλά γάμα το αυτό, δεν έχει σημασία. Δεν χρειάζεται να έχεις σπουδάσει τίποτα· το μόνο που χρειάζεται είναι να παρατηρείς και να σκέφτεσαι με καθαρή σκέψη. Δεν είναι τόσο σπουδαίο να δεις ότι 1 και 1 κάνει 11.

Αν και η καρδιά μου μου λέει ότι, ναι, φυσικά και οι μισθοί πρέπει να αυξηθούν (και όντως πρέπει), η λογική μου μου λέει ότι αυτό δεν θα λύσει κανένα οικονομικό πρόβλημα σε τούτη τη χώρα, αλλά ίσως και να το επιδεινώσει.

Γιατί; Διότι σκέψου τι θα γίνει αν οι μισθοί αυξηθούν ενώ όλα τα άλλα δεδομένα της οικονομίας (η οποία πάει χάλια, όπως όλοι ξέρουμε) μείνουν σταθερά, ή χειροτερέψουν κιόλας.

Όταν ένας επιχειρηματίας πρέπει να πληρώσει περισσότερο τους υπαλλήλους, τι θα κάνει;

Αν έχει γενικό κέρδος, φυσικά και απλά θα τους πληρώσει – τόσο και περισσότερο. Γιατί όχι; (Εκτός αν είναι αισχροκερδής.) Αλλά αυτή, στην Ελλάδα, δεν είναι η περίπτωσή μας συνήθως. Συνήθως ο επιχειρηματίας δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα μετά από όλα τα κόστη. Οπότε, αν πρέπει να πληρώσει επιπλέον για τους υπαλλήλους, τι θα κάνει; Εσύ τι θα έκανες;

Ένα ενδεχόμενο είναι ότι θα κρατούσες λιγότερους υπαλλήλους. (Και το έχω δει να συμβαίνει αυτό σε μινιμάρκετ κατά την περίοδο του κορονοϊού. Είχε δύο υπαλλήλους και μετά είχε έναν.)

Ένα άλλο ενδεχόμενο είναι ότι θα δεχόσουν να βγάζεις λιγότερα χρήματα από τους υπαλλήλους. (Και μου έχουν πει ότι και αυτό συμβαίνει πολύ συχνά – ο επιχειρηματίας να βγάζει, πχ, πιο λίγα από το γκαρσόνι το μήνα.) Κι αν έβγαζες πολύ λίγα χρήματα, η ΑΑΔΕ δεν θα σε πίστευε! Όπως στη δική μου περίπτωση (και συγνώμη για τους υβρισμούς σε αυτό το link, αλλά εσύ δεν θα ήσουν θυμωμένος αν σου έπαιρναν λεφτά χωρίς να βγάζεις;). Η ΑΑΔΕ θα σου έπαιρνε φόρο βάσει ενός αυθαίρετου κριτηρίου, υποθέτοντας ότι κλέβεις.

Ένα άλλο ενδεχόμενο είναι ότι, ως επιχειρηματίας, θα κατέληγες να έχεις συνεχόμενη ζημιά, οπότε θα έκλεινες την επιχείρηση και, φυσικά, οι υπάλληλοι θα έχαναν τη δουλειά τους και θα έπρεπε να αναζητήσουν αλλού. Αλλά, αν αυτό συνέβαινε και σε άλλους επιχειρηματίες, τότε θα ήταν δύσκολο να βρουν δουλειά παντού...

Οπότε, έχουμε ένα φαύλο κύκλο.

Εκτός αν η Οικονομία γενικά πηγαίνει καλύτερα, μία αύξηση του βασικού μισθού δεν θα δημιουργήσει θετική διαφορά βάσει απλής λογικής.

Υπάρχει, βέβαια, κι ένας άλλος τρόπος να το σκεφτείς: ότι, αφού οι μισθοί θα αυξηθούν, θα αυξηθεί και η κατανάλωση, άρα και οι επιχειρηματίες θα βγάλουν πιο πολλά και θα μπορούν να κρατήσουν τις επιχειρήσεις ενώ πληρώνουν και τους υπαλλήλους.

Πραγματικά, όμως, ποιος νομίζει ότι θα συμβεί αυτό; Ο μέσος Έλληνας ήδη αναστενάζει από τα πολλά έξοδα· μια μικρή αύξηση του μισθού δεν θα τον κάνει να αυξήσει την κατανάλωση τόσο πολύ ώστε να δημιουργηθεί αισθητή διαφορά στην Οικονομία. Είμαι βέβαιος γι’αυτό.

Και στη ρίζα του προβλήματος είναι το Κράτος.

Ειδικά από τότε που αυτή η κυβέρνηση έχει αναλάβει, τα πάντα ανεβαίνουν ραγδαία από άποψη φόρων και προστίμων. Κι ας έρθει ο οποιοσδήποτε να το αμφισβητήσει αυτό αν μπορεί.

Επί ΣΥΡΙΖΑ είχε μπει το απαράδεκτο τέλος επιτηδεύματος (το οποίο, εκτός των άλλων, είναι αντισυνταγματικό). Λέγαμε τότε ότι αν έρθει φιλελεύθερη κυβέρνηση, όπως (κακή ώρα) η ΝΔ, το τέλος επιτηδεύματος θα εξαφανιστεί. Αλλά δεν εξαφανίστηκε· αυξήθηκε. Και αυξήθηκε και ο ΕΦΚΑ, αντί να μειωθεί – και είναι υποχρεωτικό να τον πληρώνεις. Δεν είναι μια προαιρετική ασφάλιση· είναι μια έμμεση φορολογία, που σου λέει ότι δήθεν σου προσφέρει κάτι. Και θα σου δώσει σύνταξη στα 70 – δηλαδή, θα έχεις αρκετό χρόνο ίσα-ίσα για να πάρεις μέτρα για την κάσα σου και να την πληρώσεις με τα λεφτά του ΕΦΚΑ...

Κατευθείαν, λοιπόν, ο επιχειρηματίας στην Ελλάδα πρέπει να τρώει στη μάπα «τέλος επιτηδεύματος» και υποχρεωτική ασφάλιση (δεν έχει να μη θέλεις! πίστεψέ με θέλεις!). Αυτό είναι κατευθείαν ένα αρκετά βαρύ κόστος για μια μικρή επιχείρηση. Είναι στα όρια τού να μπορείς να το αντέξεις αν έχεις μια μικρή επιχείρηση χωρίς βασικό σκοπό το κέρδος.

Και τώρα έκαναν τα πράγματα ακόμα χειρότερα βάζοντας το «τεκμαρτό» στη μέση, το οποίο είναι ένα αυθαίρετο πόσο για το πόσο «θα έπρεπε» να έχεις καθαρό κέρδος – και σε φορολογεί ανάλογα, ακόμα κι αν δεν έχεις καθόλου κέρδος.

Με όλα αυτά τα κόστη, κάνω την εξής ερώτηση: Πώς μπορεί ένας άνθρωπος να έχει, ας πούμε, έναν μικρό εκδοτικό οίκο που βγάζει κανένα βιβλίο μια στο τόσο (δηλαδή, περισσότερα βιβλία απ’ό,τι έβγαζα εγώ προτού το κλείσω) και να έχει – ίσως – ένα ελάχιστο κέρδος;

Η απάντηση: δεν μπορεί να έχει μια τέτοια μικρή ατομική επιχείρηση. Πρακτικά, απαγορεύεται.

Συγχαρητήρια στην κυβέρνηση! Έχει απαγορεύσει τις μικρές επιχειρήσεις, ή τις επιχειρήσεις που έχουν μερική λειτουργία ή μικρή λειτουργία.

Το πώς αυτό μπορεί να είναι θετικό για την Οικονομία, πραγματικά με κάνει να απορώ. Αφού πάρα πολλές επιχειρήσεις απλά θα κλείσουν αντί να δεχτούν να πληρώνουν συστηματικά τέτοια απάνθρωπη φορολογία.

Δεν θα ήταν καλύτερα να έχεις ανοιχτές κάποιες επιχειρήσεις που είναι, έστω, εν δυνάμει κερδοφόρες αντί να τις κλείσεις και να τις κάνεις να μην υπάρχουν; Πώς θα δώσουν φόρο όταν δεν υπάρχουν; Πώς θα δημιουργήσουν κίνηση μέσα στην Οικονομία; Αυτό είναι ηλίθια στρατηγική από ανόητους στρατηγούς – ή απατεώνες.

Με όλα όσα βλέπω εγώ, ένα συμπέρασμα βγάζω: δεν προσπαθούν να κάνουν το 1 και το 1 να δώσει 11. Αυτές οι τακτικές που ακολουθούν είναι τακτικές που ακολουθείς αν απλώς θέλεις να αρπάξεις στα γρήγορα όσο το δυνατόν περισσότερα χρήματα από όσο το δυνατόν περισσότερους επιχειρηματίες, αναγκάζοντας συγχρόνως επίσης όσο το δυνατόν περισσότερους να χρεοκοπήσουν... ώστε, μετά, να γίνει τι; Σίγουρα όχι καμιά βελτίωση της Οικονομίας. Τότε είναι η ώρα να πάρεις τα λεφτά που έχεις μαζέψει και να εγκαταλείψεις το πλοίο που έχει αρχίσει να βουλιάζει.

Κι αν υπάρχει κανένας που να μπορεί να δώσει άλλη εξήγηση σ’αυτά που συμβαίνουν, πραγματικά έχω την περιέργεια να τη διαβάσω.